Koronavirüs akıllı kentlerin kurulmasına mı neden olacak?

Birçok kişi kafe, restoran ya da pub üzere konumlara gitmeyi özlemiş durumda. Fakat kişilerin sokaklardan çekilmesiyle gürültü, trafik ve hava kirliliğinin azalmış olması da birçok mutlu ediyor.

Artık alınan tedbirlerin gevşetilmeye başlanmasıyla hayat da sıradana dönmeye başlarken, bu periyottaki deneyimin ileriye dönük kalıcı bir halde ömür koşullarının güzelleştirilmesinde nasıl yardımcı olabileceği tartışılıyor.

Kentlerin daha akıllı hale getirilmesi gerektiğine dair görüşler de son devir yaşananların ışığında tekrar şekilleniyor.

Robotlar ve kişisiz hava araçları (İHA), sokağa çıkma kısıtlamalarının uygulandığı periyotta kimi ortamlarda kıymetli rol oynadı.

ABD’li mühendislik ve robot geliştirme şirketi Boston Dynamics’in Spot isimli robotu, Singapur’da toplumsal medya kurallarının uygulanmasında rol alırken, North Carolina eyaletinde Zipline isimli şirketin İHA’larla hastanelere tıbbi gereç taşımasının önünü açmak için yeni yasal düzenleme süratle geçirildi. Telebulunma robotları, karantina periyodunda kişiler arasındaki temasın sürmesine yardımcı oldu.

Robotlar giderek daha fazla işte kullanılabilir

Massachusetts Institute of Technology’nin Bilgisayar Bilimi ve Yapay Zeka Laboratuvarı’nın Yöneticisi Daniela Rus, ekibiyle birlikte Boston’daki azık bankasının paklığında kullanılan bir dezenfeksiyon robotu geliştirdi.

Rus, BBC’ye yaptığı açıklamada, robotların pandemi sürecinde “olağanüstü katkılar” yaptığını belirterek, “İnsanların zarar görmesini engellediler ve bu çok etkileyici bir şey” dedi.

Rus, robotların giderek daha akıllı gelen kentlerde “hem fizikî hem de zihinsel işlerde yardımcı olarak” daha fazla rol üstleneceğini düşünüyor.

Kentler, halihazırda sokak lambaları üzere altyapıya eklenmiş olan sensorlar aracılığıyla hava kalitesi ve trafiğin durumundan insan kalabalığına kadar çok sayıda datayı topluyor.

Muhtemelen birinci sefer, sıradan beşerler da bu toplanan dataları merak etmeye başladı. Kent merkezine kaç aracın giriş yaptığı ya da parklardaki kalabalığın durumu üzere bahisler, kişisel olarak kişilerin sıhhatini direkt etkileyen sıkıntılara dönüştü.

Kentlerde görülen “inanılmaz değişimler”

Newscastle Üniversitesi’nden Prof. Dr. Phil James, “Newcastle’ın nabzı” ismini verdiği bir sistemle kentteki gündelik hayatı ölçüyor ve son aylarca inanılmaz değişimler gördüğünü aktarıyor.

James, “Bir anda her şeyin tepetaklak olması üzere sert değişimler görüldü. Yayaların sayısı yüzde 95, trafik de yüzde 40’a kadar düşüş gösterdi” dedi.

James, toplanan olguların en güçlü yanını “Belediye’nin ulus çapında alınan kararların gerçek vakitli olarak kentteki ömrü nasıl etkilediğini görebilmesi” olaak tanımlıyor.

James, “Bahçe gereçleri satan dükkanlar açıldığında, trafiğin de arttığını gördük. Kişiler meskenlerine bitki almak için sokağa çıktılar” dedi.

James, bu olguların pandemi sonrası devirde de hava kirliliği üzere “çözüm bekleyen acil sorunlar” için de daha kalıcı değişimleri beraberinde getirmesini umduğunu aktardı.

James, “Trafikte yüzde 50’lik bir düşüş olduğunda, azot dioksit seviyelerinde de yüzde 25’lik bir azalma görüldü. Ne yazık ki, bu kalıcı bir durum değil. Çünkü, trafik tekrar olağanın yüzde 80’i seviyesine yükseldi ve artışların yine başladığını görüyoruz. Lakin kentlerdeki karbon emisyonu seviyeleri aşağı çekilmeye çalışırken, bu olgular de bu sıkıntıların boyutlarını anlamamıza yardımcı oluyor. Datalar, siyaset yapıcılara ve karar mercilerinin elini güçlendirebilir ve güçlendirmelidir” dedi.

Paris’te “15 dakikalık şehir” konsept

Geleceğin kentleriyle ilgili simülasyonlar yapan Immense isimli şirketin kurucusu Dr. Robin North da pandemi sonrası kentlerin, elektrikli araç ve bisiklet tasarrufunun yaygınlaştırılması üzere adımlarla ulaştırmada daha kalıcı değişimler yapmayı değerlendirmeleri gerektiğini söyledi.

Bahisle ilgili BBC’ye konuşan North, “Pandemi ve alınan tedbirler nedeniyle ulaştırma sisteminin yine tasarlanması için önümüzde çok büyük bir fırsat var. Bunu avantaja çevirmek istiyorsak, ileriyi düşünerek planlama yapmamız gerekiyor” dedi.

Kimi kentler, pandemi periyodunun akabinde nasıl değişimlerin hayata geçirilebileceği konusunu değerlendirmeye başlamış durumda.

Paris’te, zahir bir merkezin olmadığı, kişilerin 15 dakika yürüme ya da bisiklet arasında tüm gereksinimlerini karşılayabileceği mini merkezlerden oluşan “15 dakikalık şehir” konseptiyle ilgili denemelere başlandı.

Paris Belediye Lideri Ana Hidalgo’nun yine seçilme kampanyasının merkezinde duran bu konsept, Paris’i ekolojik dönüşüme uğramış mahallelerden oluşan bir kente dönüştürmeyi amaçlıyor.

‘Gökdelenler periyodu sona ermiş olabilir’

Bütün bunlara ek olarak, şirketler de sokağa çıkma kısıtlamalarının uygulandığı devirde meskenden çalışma denemesinin başarılı olduğunu görünce, büyük, pahalı ve kent merkezindeki ofislere ne kadar gereksinimleri olduğunu da sorgulamaya başladı.

New York’un 1980’lerde yine tasarlanmasına yardımcı olan ve şu anda Birleşmiş Milletler’in Kent Teşebbüsleri Kurulu’nun başkanklığını yapan kent plancısı Prof. Dr. Richard Sennett, “Gökdelenler devri sona ermiş olabilir. Pandeminin bir sonucu olarak, kent plancıları mekan olgusunu tekrar pahalandırmak zorunda kalacak. Bugüne kadar inşa ettiğimiz şeyler, tek bir hedefe hizmet eden sabit, hareketsiz yapılar” dedi.

Sennett’e nazaran, kısa vadede toplumsal aralık kurallarına koordinasyonlu hale gelebilecek fakat ileriye dönük olarak, ofislerin perakende mağazalar ve velev konutlara dönüştürülebilmesine imkan sağlayacak biçimde değişen ekonomik faaliyetlere ayak uydurabilecek halde daha esnek tasarrufa tutarlı binaların inşa edilmesi gerekiyor.

Sennett, pandemi sürecinden çıkan en büyük dersin kentlerin toplumsallaşmaya imkan veren konumlar olması gerekliliği olduğunu söyledi. Sennett, kent merkezindeki bir barda oturup bira içmeyi özlediğini lakin bu periyodun teknolojinin kişiler arasındaki muhabereye nasıl yardımcı olabileceğini de gösterdiğini söz etti.

Hükümetlerin çıkardığı takip pratiklerinin muvaffakiyet seviyelerinin farklılık gösterirken, daha evvel çöplerin toplanma vakitlerini tartışmak ya da müşkül durumdaki komşulara yardım örgütlemek için kullanılan lokal mahalle pratikleri ise giderek daha tanınan hale geldi.

Sennett, bunu “komşuların yabancılara karşı birbirine sorumlu olduğu” yeni bir periyot olarak nitelendiriyor.

Sennett, her ne kadar sensorlar kentle ilgili toplamakta değerli rol oynasa da akıllı telefonların daha tesirli olduğunu söyledi.

Sennett, “İnsanlar arasında muhaberesi sağlamak için pratik kullanılması inanılmaz noktada yararlı bir prosedür. Toplumsal pratikler giderek daha çok kullanılıyor. Sensorler, size bir kalabalığın neden toplandığını söyleyemez. Bir sahanın etrafına kamera koyabiliriz lakin gördüklerimiz aslında bize ne anlatmış olur?” dedi.

ABD’nin San Diego kentinde, Siyahların Hayatı Pahalıdır protestoları sırasında akıllı sokak lambalarının kimlik tespiti üzere emeller için kullanıldığı öne sürülmüştü. Bu da sivil haklar ve kişisel özgürlükle ilgili kimi soru işaretlerinin doğmasına yol açmıştı.

Prof. Dr. James, aslında elde edilen dataların tek başına bir şey tabir etmediğini söyledi.

James, “Size Newcastle kent merkezinde yürüyen kaç kişi olduğunu söyleyebilirim lakin bu şahısların bugünkü programlarının ne olduğunu bilemem. Akıllı kentlerin vatandaşları, davranışsal bilim kişileri ve toplumsal siyaset yapıcılarla birlikte çalışması gerekiyor. Akıllı kentler, yalnızca data ve teknolojiden ibaret olmamalı” dedi.

Geri
Instagram
Facebook
Superbox