İnternette unutulma hakkı: Kimler yararlanabilecek?

Zatî Olguları Muhafaza Şurası, internette “unutulma hakkı” ile ilgili karar aldı.

Ferdî Doneleri Muhafaza Heyeti’nden yapılan açıklamaya nazaran, kimi vatandaşlar, Kurul’a başvurarak, çeşitli internet sitelerinde nokta alan haberlerde geçen isim ve soy isimlerinin ya da haberlerin Ferdî Dataların Korunması Kanunu kararları kapsamında silinmesini talep etti.

“Unutulma Hakkı” kapsamında kıymetlendirilmesi talep edilen müracaatları ele alan Kurul’un, kararı, internet sitesinden duyuruldu.

Kurul’un 23 Haziran 2020 tarihli kararına nazaran, arama motorları, Ferdî Olguların Korunması Kanunu 3. unsurunda nokta verilen tarif çerçevesinde “veri sorumlusu” olarak kabul edildi, arama motorları tarafından gerçekleştirilen faaliyetler de “kişisel done işleme” faaliyeti olarak değerlendirildi.

Karara nazaran, arama sonuçlarının indeksten çıkarılmasına yönelik taleplerle ilgili öncelikle arama motorlarına müracaatta bulunulacak. Data sorumlusu arama motorlarının bu talepleri reddetmeleri yahut müracaat sahibine yanıt vermemeleri halinde ilgili bireylerce Kurul’a şikayette bulunabilecek. Bireyler, Kurul’a müracaatta bulunurken birebir devranda direkt yargı yoluna da gidebilecek.

Kararda belirlenen yordam ve esaslar, arama motoru işleticisi şirketlere bildirilecek, unutulma hakkının uygulanabilmesini teminen muhabere kanallarının Türk vatandaşları tarafından da kullanılabilmesi sağlanacak.

Değerlendirmede dikkate alınacak kriterler

Karara nazaran, kişinin arama motorları üzerinden kendi ismi ve soyadı ile yapacağı bir arama sonucunda gösterilen sonuçların indeksten çıkarılmasına yönelik yapılacak değerlendirmede, ilgili kişinin temel hak ve özgürlükleri ile kamunun laf konusu bilgiyi edinmesinden sağlayacağı menfaatler arasında bir istikrar testi yapılacak, yarışan menfaatlerden hangisinin ağır bastığı gözetilecek.

Kurul’un kararına nazaran, şikayetlerin kıymetlendirilmesi sürecinde öncelikli olarak dikkate alınacak kriterler sorular halinde belirlendi.

Sorular şöyle:

“- İlgili kişi kamusal ömürde değerli bir rol oynuyor mu?

– Arama sonuçlarının öznesi bir çocuk mu?

– Haberin içeriği hakikat mu?

– Haberler kişinin çalışma hayatı ile mi ilgili?

– Arama sonuçlarında yan alan haber ilgili kişi hakkında hakaret, onur kırıcı, iftira niteliği taşıyor mu?

– Arama sonuçlarında konum alan haber hususî nitelikli ferdî olgu niteliği taşıyor mu?

– Arama sonuçlarında ulaşılan haber aktüel mi?

– Arama sonucunda ulaşılan haber kişi hakkında önyargıya sebep oluyor mu?

– Arama sonucunda taraf alan haber kişi açısından bir risk doğuruyor mu?

– Haber kişinin kendisi tarafından mı yayımlandı?

– Orjinal içerik gazetecilik faaliyeti kapsamında işlenen dataları mi kapsıyor?

– İlgili şahsa ait haberlerin yayımlanmasında yasal bir mecburilik var mı?

– İlgili bireye ait haber, ceza gerektiren bir hatayla mı ilgili?”

Kıymetlendirme sürecinde dikkate alınacak kriterler bunlarla sonlu olmayacak, her somut hadise özelinde Heyet tarafından ek ölçütler de gündeme gelebilecek.

– Lider Bilir’in değerlendirmesi

Kurul’un kararını pahalandıran Ferdî Olguları Himaye Kurumu Lideri Prof. Dr. Faruk Bilir, “unutulma hakkı”nın, bireyin geçmişte hukuka müsait olarak yayılmış ve hakikat nitelikteki haberlerinin devranın geçmesine bağlı olarak erişimden kaldırılmasını ya da gündeme getirilmemesini talep edebilmesi biçiminde söz edilebileceğini belirtti.

“Unutulma hakkı”nın, bireylerin internette kendi isimleriyle arama yapıldığında derlenen sonuçlar arasında kendileriyle ilgili haber, fotoğraf, ses, imaj, ve doküman üzere donelere taraf verilmemesini isteme hakkı olarak da isimlendirilebileceğini söz eden Bilir, şunları kaydetti:

“Bu hak, kişinin geçmişine ait dijital ortamlarda var olan ve gayrı insanlar tarafından öğrenilmesini istemediği şahsî olgularının kaldırılmasını talep etme, yayılmasını engelleme hakkının bir yansımasıdır.

Avrupa Adalet Divanı kararlarında kabul gören ve AB Umumi Data Muhafaza Tüzüğü kapsamında da kabul edilen unutulma hakkı, Türkiye’de 7 Nisan 2016 tarihinde yürürlüğe giren 6698 sayılı Şahsî Donelerin Korunması Kanunu’nda açıkça geçmese de kanunda bölge alan silme, yok etme ve anonim hale getirme üzere imha süreçleri kapsamında kıymetlendirilebilir.”

Geri
Instagram
Facebook
Superbox